Journal of Urban Development and Architecture - Environment Identity ( JUDA-EI)

Journal of Urban Development and Architecture - Environment Identity ( JUDA-EI)

Evaluating the impact of physical characteristics of temporary housing on the benefit of climatic characteristics in Ardabil

Document Type : Scientific Research

Authors
Tohid Hatami Khanghahi 1
saeed Emadiyanfar 2
1 Assistant Professor, Department of Architecture, Technical and Engineering Faculty, Mohaghegh Ardabil University, Ardabil, Iran
2 Department of Architectural Engineering, Mohaghegh Ardabil University, Ardabil, Iran
10.22034/(jupa-ei).2024.370396.1120
Abstract
The purpose of this research is to evaluate the impact of the physical characteristics of temporary housing on the benefit of climatic characteristics in the earthquake-affected areas of Sarein city and its villages. In the research, we used the descriptive-analytical method and library study to extract the physical factors of temporary housing on the benefit of climatic characteristics. The researcher's questionnaire was prepared in order to prioritize the impact of physical factors from climatic factors by the audience. The audience was selected from among relevant experts, engineers and university professors. In the following, SPSS software was used to analyze the data obtained from the questionnaire. We came to the conclusion that among the 5 physical indicators, the factor of dimensions is the most effective and the relationship of spaces is the least effective in benefiting from climatic factors.From the total of 28 physical items, 12 items include: building height, shape of openings, form flexibility, building shape, topography, the possibility of changing the building height, materials, color of materials, thermal insulation, sound insulation, ability to join the building, changing the layout of the space and The development of spaces has a significant impact on the benefit of climatic indicators. Among the answers, the lowest average is related to the sound insulation factor with an average of 2.70 and the highest average is related to the building height factor and equal to 3.12. We also came to the conclusion that among the climatic indicators, light has the most influence and precipitation has the least impact on physical factors. Drawing the attention of planners and designers in the order of the importance of the mentioned factors will lead to the improvement of the quality of temporary housing and the possibility of its long-term use.
Keywords
Temporary housing
physical characteristics
climatic factors
Ardabil
Jurap village
Subjects

مقدمه

در اثر وقوع بلایای طبیعی اکثر ساختمان ها از آسیب های گسترده رنج می برند، بسیاری از آن ها به طور کامل سقوط می کنند و تخریب خانه ها یکی از مهم ترین اثرات یک فاجعه است که باعث می شود تعداد زیادی از افراد بی خانمان شوند(فیلکس و همکاران،2013). سالانه به طور متوسط 9 میلیون نفر پس از بروز حوادث طبیعی بی خانمان می شوند که حدود 13 درصد از این تعداد مربوط به افرادی است که در اثر وقوع زلزله خانه هایشان ویران شده است. آثار تخریب حوادثی نظیر زلزله و سیل در کشورهای درحال توسعه، به دلیل ضعیف بودن ساختار خانه ها، بیشتر بوده و به طور طبیعی، درصد افراد بی خانمان بالاتر خواهد بود(دیسستر ،2005). مخاطرات طبیعی از مهم ترین عوامل تخریب سکونتگاه های انسانی محسوب می شوند. زلزله یکی از خطرناک ترین بلایای طبیعی عصر حاضر است که همواره اهمیت خود را به طور عینی نمایان کرده است(بهزادفر،1384).

تجارب موجود نشان می دهد علیرغم تلاش های صورت گرفته، در تأمین سرپناه پس از زلزله پیشرفت چشمگیری حاصل نشده است. روش ها و شیوه های متنوع تأمین سکونتگاه های موقت برای آسیب دیدگان سوانح اخیر در ایران، به دلیل عدم انطباق با شرایط منطقه، در عمل کارایی لازم را نداشته و از یکسو سبب بروز مشکلات و معضلاتی دراز مدت در منطقه ی سانحه دیده شده و نیز موجب هدر رفتن منابع مالی فراوانی می شود(خورشیدیان،1387). روش‌های ساخت و مصالح نوین در تولید سرپناه موقت موضوع تحقیقات بسیاری بوده است ولی به تطبیق الگوی ساخت سکونتگاه‌های موقت با دیگر شرایط محیط و زمینه اطراف از قبیل جغرافیا، فرهنگ مردم، اقلیم و...کمتر توجه شده است(منصوری و همکاران،1397). در ماده 25 بیانیه جهانی حقوق بشر آمده است که مسکن مناسب حق هرکسی است. با رخ دادن سوانح طبیعی مخرب و در شرایط بحرانی پس از سانحه، زمانی که کارکردها و نهادهای اجتماعی جامعه در دوره زمانی مشخص به هم می ریزد، داشتن مسکن مناسب از آسیب دیدگان سلب می شود. با توجه به طول کشیدن زمان ساخت مسکن آسیب دیدگان، این حق باید در مسکن موقت برای آسیب دیدگان فراهم شود(فلاحی،1386). در این میان آنچه اهمیت دارد، تأمین سرپناهی برای ایجاد آرامش، امنیت، اطمینان خاطر و باز توانی روانی و روحی افراد آسیب دیده در دوران سکونت در مسکن موقت و نیز قابلیت بهره برداری دائم از مسکن موقت پس از رفع شرایط بحران است. علیرغم تمامی ابتکارات و کوشش ها در زمینه مسکن موقت، سرپناهی که اهداف فوق را تأمین کند و پاسخگوی نیازهای اساسی سانحه دیدگان باشد، معمولا دور از دسترس است.

تجربه حاکی از آن است که اگر ضوابط از قبل معین نشوند، در زمان آغاز برنامه ایجاد سکونتگاه موقت عوامل غیر قابل پیش بینی در برنامه دخالت کرده و به انواع مختلف بر کیفیت آن اثر می گذارد. مهم ترین عامل جهت آمادگی قبلی شناخت میزان آسیب پذیری در بحران، اولویت بندی و مشخص کردن راه حل هایی جهت پیشگیری و مهار خطرهایی که امکان بروز آن می رود است(اهری،1369). بررسی رویکردهای تأمین سرپناه موقت انعطاف‌پذیر پس از وقوع سوانح در بستر و شرایط اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی مربوطه، نتایج ارزشمندی در اختیار ما خواهد گذاشت و می تواند درس های مفیدی در خود داشته باشد، تا نقایص گذشته رفع و نکات مثبت آن تقویت گردد. عوامل مختلفی بر مسکن موقت بعد از سانحه تاثیر می گذارند که هر کدام باعث ایجاد مشکلات و معضلات زیادی می شود این عوامل شامل شغل، اقلیم، جمعیت و... می باشد. در این پژوهش عامل اقلیم را مورد توجه قرار داده و سعی می کنیم با استخراج عوامل اقلیمی و محیطی شهرستان اردبیل راهکارهای مؤثری مرتبط با بهره مندی از شرایط اقلیمی در طراحی مسکن موقت ارائه شود.

هدف کلی این پژوهش ارزیابی تاثیر ویژگی های کالبدی مسکن موقت بر میزان بهره مندی از خصوصیات اقلیمی در مناطق زلزله زده شهر سرعین و روستاهای آن می باشد.

سوالات زیر در این پژوهش مطرح شده است:

- تاثیر عوامل کالبدی بر میزان بهره مندی از ویژگی های اقلیمی در طراحی مسکن موقت چگونه است؟

- میزان اهمیت تاثیر عوامل کالبدی در بهره مندی از خصوصیات اقلیمی.

  1.  

    1. امیدوار, بابک, قاسمی و ظفری, حسین. (1386)،"روش اسکان موقت و راهکارهای بومی آن در زلزلة لرستان"، صفه: 16 (3-4), 38-53.
    2. اهری، زهرا. (1369)،" استفادة طولانی از مساکن پیش ساخته در زلزله های ایتالیا"، تهران: مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن. شماره 28.
    3. آیسان، یاسمین. دیویس،یان. (1385)،"کتاب معماری و برنامه‌ریزی بازسازی ترجمه علیرضا فلاحی"، دانشگاه شهید بهشتی.
    4. بحرینى، سید حسن؛ آخوندى، عباس. (1379)،"مدیریت بازسازى مناطق آسیب دیده از سوانح طبیعى(تجربه ى بازسازى مسکن مناطق زلزله ى گیلان و زنجان)"، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
    5. بهزادفر، مصطفى.(1384)،" اولین قدم برنامه گذارى بازسازى بم: استراتژى، استقرار و ساماندهى اسکان موقت"، هفت شهر.
    6. خرم، مهدی. طیرانی نجاران، مهسا. صادقی نایینی، حسن. (1393)،"معیارهای طراحی سرپناه موقت با رویکرد زلزله(مطالعه موردی خراسان رضوی)"، نشریه علمی – پژوهشی انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران.
    7. خورشیدیان، عبدالمجید.(1387)،"سرپناه موقت پس از سانحه، بررسی سیاست های تامین مسکن موقت پس از زلزله - لرستان"، فصلنامه علمی پژوهشی صفه،سال بیست و یکم،شماره53.
    8. سرتیپى پور، محسن. (1390)،"معماری با مصالح کاغذی؛ اجرای بناهای– موقت پس ازسوانح"، مسکن و محیط روستا، شمارة 134.
    9. فلاحی، علیرضا. (1386)،"معمارى سکونتگاه هاى موقت پس از سوانح"، تهران، دانشگاه شهید بهشتى، ص 10-11
    10. منصوری، محمدرضا. موهبتی، نیما. مرادی نسب، حسین. ملاصالحی، ودیهه. (1397)،"بررسی میزان بکارگیری اصول زمینه گرایی و پیشنهاد شاخصه های زمینه گرایانه در اسکان موقت زلزله سر پل ذهاب"، نشریه علمی- پژوهشی شهر ایمن؛ دوره‌ی 1؛ شماره 4؛ تابستان 139.
    11. مومنى موکویى، سوسن؛ زینالى، احمد. (1396)،"بررسى امکان استفاده از سازه ساخته شده از شاخه هاى درخت نخل به عنوان اسکان موقت در هنگام وقوع سوانح طبیعى در بلوچستان"، فصلنامه دانش پیشگیری و مدیریت بحران،7.
    12. نیکروان منفرد، مژگان. (1386)،" طراحی نمونه‌ای از مسکن موقت سریع الاحداث"، مهندسی سـاختمان و علوم مسکن، دوره 5، شماره 10.

     

    1. Barakat, S. (2003), “Housing reconstruction after conflict and disaster”, London: Overseas Development Institute.
    2. C. Johnson, (2002), “Planning consideration for temporary accommodation after disasters: an example of the 1999 Turkish earthquake, Proc., i-Rec Conference on Improving Post-Disaster Reconstruction in Developing Countries”,University of Montreal, Montreal, Canada, May, pp. 23–25.
    3. Cassidy Johnson (2002), “What’s The Big Deal About Temporary Housing? Planning Considerations For Temporary Accomodation After Disaster: Example Of The 1999 Turkish Earthquakes. Faculty of Environmental Design”, University of Montreal.
    4. Cassidy, Johnson, (2007), “Strategies for the Reuse of Temporary Housing”, Development Planning Unit, University College London. 36-52.
    5. Disaster Reduction (2005), “National Report of the Islamic Republic of IRAN on Disaster Reduction”, World Conference on Disaster Reduction, Kobe, Japan, 18-22 January.
    6. Félix, D., Branco, J. M., & Feio, A. (2013), “Temporary housing after disasters: A state of the art survey”, Habitat International, 40, 136-141.‏
    7. FEMA, (2007), “Emergency temporary group housing site selection guidelines—minimizing environmental/historic/safety problems”, Federal Emergency Management Agency, FEMA HQ, Regions 4 and 6, November 15 2007, http://www.fema.gov/ pdf/plan/ehp/thsiteselection.
    8. FEMA, (2005), “Final environmental assessment: groom road emergency temporary housing site”, East Baton Rouge Parish, Louisiana, FEMA-1603-DR-LA, September.
    9. FEMA, (2005), “Programmatic environmental assessment, Temporary housing for disaster victims of Hurricane Katrina”, FEMA-DR-1604-MS, September.
    10. Giovinazzi, S., Stevenson, J. R., Mitchell, J., & Mason, A. (2012, April), “Temporary housing issues following the 22nd Christchurch Earthquake”, NZ. In Proceedings of the New Zealand Society for Earthquake Engineering Conference, Christchurch, New Zealand (pp. 13-15).
    11. Guomin Zhang and et al, (2014), “Using shipping containers to provide temporary housing in post-disaster recovery: Social case studies. 4th International Conference on Building Resilience”, Building Resilience , 8-10 September, Salford Quays, United kingdom
    12. O. El-Anwar, K. El-Rayes, A. Elnashai, (2008), “Multi-objective optimization of temporary housing for the 1994 Northridge earthquake”, Journal of Earthquake Engineering 12 (1) 81–91.
    13. UNDRO, (1982), “Shelter after Disaster- Guidelines for Assistance”, New York, United Nations.

     

  • Receive Date 16 November 2022
  • Revise Date 21 December 2022
  • Accept Date 13 December 2022