Document Type : Scientific Research
مقدمه
معماری بعنوان یک هنر بصری، جلوه گاه کالبدی مجموعه ای از پدیده ها، روابط، و عواملی می باشد که همه نیازهای انسان را در فضا محقق می سازد. نیاز به سرپناه و خانه از اساسی ترین و ابتدایی ترین نیازهای انسان است (فاضلی و همکاران، 1394). خانه مکانی برای آرامش ذهن و استراحت آدمی است )مرتضی1387، 133). برای توصیف خانه، ویژگی هایی مانند زنده، منسجم، کامل، هماهنگ، بانشاط، آزاد، واقعی، سرزند، پایدار، راحت و... به کار می رود. این ویژگی ها، کیفی می باشند و شاخص های قابل اندازه گیری به دست نمی دهند. روش رسیدن به معماری خانه، که دارای تمام این کیفیت ها باشد، استفاده از الگو است )الکساندر، 1390 ، 80 ). بناهای سنتی منعکس کننده بعضی از روابط و الگوهای رفتاری و اجتماعی و نحوه استفاده از فضا هستند، وجود ارتباطی چند جانبه و گسترده میان انسان و فضای زیست او سبب شده است که رابطه ای کمابیش بین انسان با محیط زندگی او بوجود آید. به همین علت هر فضای معماری نشان دهنده بعضی خصوصیات قومی-فرهنگی است که بعضی از خواسته ها، افکار، عقاید و رفتارهای اجتماعی و فردی را نشان می دهد )سلطان زاده، 1372، 10). در شکل گیری مسکن سنتی ایران عناصر و عوامل زیادی نقش داشته است. عامل فرهنگ و درک انسان ها از جهان و حیات نقش متأثری در مسکن و سازمان تقسیمات الگوهای فضایی آن داشته است (مسائلی، 1388 : 29). الگوهای فضایی معماری از روش ترکیب عناصر، عوامل و حالت های فضایی پدید می آیند. مقصود از حالت در معماری، فضای غنی شده می باشد. فضایی که بطور مستقیم برای مخاطب و کسانی که از آن فضا استفاده می برند، سازمان یافته است و محصول قرن ها تجربه ی احساسی در بنا می باشد (حائری، 1388). تشویش بوجود آوردن کیفیت مطلوب در فضای معماری به عنوان یکی از اصلی ترین اهداف معماران و پژوهشگران این عرصه، توجه آن ها را به مفاهیم و روش هایی جلب نموده که اصل آن ها با تکیه بر دستاور دهای انسان با نسل پیشین و پیش دانسته های انسان، بنیان گذاشته شده است. از این زاویه، نقش و کارکردهای الگو قابل بررسی است. بدین منظور الگوهای قدیم معماری را باز یافته، آن ها را بازخوانی کرده و بدین صورت در فرایند تداوم و تحول آن نقش ایفا می کند (حمزه نژاد و رادمهر، 1396). الگو در واقع قواعدی است که عناصر هر ترکیب معماری را نظم می دهد و ترکیب می نماید (الکساندر، 1381). بازآفرینی الگوی شکل گیری در خانه های سنتی ایرانی و استفاده از این الگوها در شکل گیری و طراحی مساکن معاصر، امروزه بیش از هر زمان دیگر اهمیت خود را آشکار می نماید (مهدوی نژاد، 1393). این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی الگوهای فضایی معماری مسکن ایرانی و مسکن معاصر صورت گرفته است که نتایج پژوهش، در طراحی هرچه بهتر مسکن معاصر نقش بسزایی خواهد داشت. فرضیه اصلی این پژوهش اهمیت استفاده از الگوهای فضایی مسکن ایرانی در طراحی مسکن معاصر می باشد. با در نظر گرفتن نیازهای انسان معاصر و سبک زندگی او، می توان به الگوهای فضایی آگاهانه تر و کارآمدتر، منتج شد و شکل مطلوب تری از زندگی برای ساکنین را فراهم آورد. برای پاسخ به این فرضیه ها، سوالات زیر مورد بررسی قرار گرفته است: الگوهای معماری مسکن ایرانی و معاصر کدام هستند و دلایل نیاز به استفاده از الگوهای مسکن سنتی در طراحی مسکن معاصر چیست و عدم استفاده از الگوهای فضایی مسکن ایرانی چه پیامدهایی را در پی داشته است؟ روش تحقیق، روش تحلیلی تطبیقی و ابزار گرد آوری داده ها، اسناد کتابخانه ای و روش مقایسه ای است.
فرآیند و معیار های طراحی خانه(. مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.
فرآیند و معیار های طراحی خانه(. مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری. چاپ دوم.
