بررسی عناصر معماری‌داخلی در خانه‌های دورۀ قاجار (نمونۀ موردی: خانه داروغۀ مشهد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه معماری، مؤسسه آموزش عالی فردوس، مشهد، ایران.

10.22034/(jrupa-ei).2022.309599.1098

چکیده

با وجود سابقۀ درخشان هنرمندان و معماران ایرانی در طراحی و ساخت کاربری های مختلف، خانه‌هایی که هم اکنون در آن زندگی می‌کنیم با اینکه از نظر عملکرد «کـاربردی»، از نظر بصری «زیبا» و به لـحاظ تزئینات «غنی» هستند، اما هیچ نشانی از پیشینه و سابقۀ تاریخی و درخشان معماری ایرانی ندارند. آنچه اغلب مشاهده می‌شود، تقلیدی ناآگاهانه از معماریِ مدرنِ غربی است که حاصل آن، ظهور شهرها و خانه‌های بی‌هویّت می‌باشد. خانه‌های تاریخی به عنوان بناهایی با معماری و تزئینات کاملاً ایرانی، می توانند الهام بخش طراحان برای طراحی و خلق فضاهای باهویّت باشند. عصر قاجار را شاید بتوان عصر تغییرات مهم و اساسی در جامعۀ ایران نامید. نقطۀ اوج معماری دورۀ قاجار، در معماری خانه‌ها تجلی یافته است. از این رو بررسی عناصر معماری در خانه های تاریخی این دوره ضروری است. هدف اصلی در این مقاله، شناخت عناصر شاخص معماری و بررسی آن‌ها در دورۀ قاجار و خانۀ تاریخی داروغه، به عنوان نمونۀ موردی می باشد. لذا جهت دستیابی به این هدف، سؤالات ذیل مطرح می‌گردد: - عناصر شاخص در معماری فضای مسکونی کدامند؟ - ویژگی این عناصر در دورۀ تاریخی قاجار چه‌بوده‌است؟ و این عناصر در خانۀ تاریخی داروغه به چه شکل نمودار شده‌است؟ نوع پژوهش بر اساس هدف، بنیادی بوده و بر اساس ماهیت و روش، تاریخی، توصیفی می‌باشد و هم‌چنین در این پژوهش گردآوری مطالب به روش ترکیبی کتابخانه‌ای میدانی انجام گرفته‌است. یافته‌ ها نشان می دهد، عناصر شاخص معماری فضای مسکونی شامل نور، بافت و مصالح، هندسه، فرم، دید و منظر، فضا و رنگ و تزئینات می-باشند و هر کدام از این عناصر در دورۀ قاجار و خانۀ داروغه به طور منحصر به فرد در فضا تاًثیر می گذارند، لذا با شناخت این عناصر می توان آن ها را در خانه های معاصر به کار گرفت و هویت از دست رفته را برگرداند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Study of Interior Architectural Elements in Qajar Period Houses (Case Study: Mashhad Daroogheh House)

نویسنده [English]

  • Seyedeh Maryam Mojtabavi
Department of Architecture, Ferdows Institute of Higher Education, Mashhad, Iran.
چکیده [English]

Despite the excellent records of past Iranian artists and architects creating and designing different building types, the houses in which we live today bear no mark of the remarkable history and background of Iranian architecture; however, they may be “functional” in terms of use, “beautiful” in terms of visual appearance, and “rich” in terms of ornaments. Commonly, these houses are based on the unknowing imitation of modern western architecture resulting in the cities and houses which lack identity. Considered as buildings with completely Iranian architecture and ornaments, historical houses could inspire the designers in the design and creation of the spaces with a strong identity. The Qajar period could be called the age of substantial changes in Iranian society. The top architectural works of this age have emerged in the form of Houses. Therefore, it is of great importance to investigate the architectural elements of the houses created in this age. The main purpose of this study is to identify the significant architectural elements and study them in the Qajar period and the historical house of Daroogheh as the case study. This study is basic in terms of purpose and historical-descriptive in terms of essence and method. Furthermore, the data are collected by mixing the library and field study methods. The findings indicate that the significant architectural elements of residential spaces are light, texture, materials, geometry, form, view and landscape, space, and color and ornaments, and each one of these elements have specifically contributed to the architecture of the Qajar period and the house of Daroogheh; thus, by knowing about these elements, they could be used in the contemporary houses so that the lost identity will be brought back.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Interior architecture elements
  • Qajar Period
  • Historical house
  • House of Daroogheh
دوره 3، شماره 9
زمستان
اسفند 1400
  • تاریخ دریافت: 17 مهر 1400
  • تاریخ پذیرش: 29 فروردین 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 29 فروردین 1401