تحلیل معیارهای حمل ونقل ﺟﻬﺖ کاهش آسیب پذیری ناشی از زلزله در معابرﺷﻬﺮی (ANP-SWOT) (مطالعه موردی: بافت مرکزی سنندج)

نوع مقاله: علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیارگروه فیزیک، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد شهرسازی گرایش طراحی شهری، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی،قزوین، ایران

چکیده

برنامه ریزی شهری با هدف کاهش آسیب پذیری، ناگزیر از شناخت نحوه و علل آسیب پذیری هر یک از عناصر کالبدی شهر است. در این راستا، ارزیابی و تحلیل معیارهای حمل ونقل ﺟﻬﺖ کاهش آسیب پذیری شبکه ارتباطی و به ویژه معابر شهری، به عنوان یکی از عناصر کالبدی شهر، از اهمیت ویژ های برخوردار است.این پژوهش به روش تحلیلی- کاربردی، ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﺗﮑﻨﯿﮏ ﻓﺮاﯾﻨﺪ ﺗﺤﻠﯿﻞ ﺷﺒﮑﻪ ای (ANP-SWOT) به تحلیل معیار های حمل ونقل پرداخته شده است. هدف این پژوهش، ارزیابی و تحلیل معیارهای حمل ونقل ﺟﻬﺖ کاهش آسیب پذیری ناشی از زلزله، تشخیص و تفکیک عوامل اثرگذار بر آسیب پذیری در ﺷﺒﮑﻪ معابر ﺷﻬﺮی بافت مرکزی سنندج است. معیار های حمل ونقل که در این پژوهش از انها استفاده شده است عبارتند؛ کاربری اراضی شهری، مصالح وکیفیت ابنیه، فاصله شبکه معابر از گسل ، سلسله مراتب معابر، بهینه کردن ظرفیت معابر، دوری ونزدیکی معابر به مراکز درمانی. نتایج نهایی حاکی از این است که، معیار سلسله مراتب معابر با رتبه(1)دارای بیشترین اهمیت و مصالح وکیفیت ابنیه با اولویت(6) دارای کمترین مقدار اهمیت می باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Analysis of transportation criteria in order to decrease vulnerability arising from earthquakes in city passages (ANP-SWOT) (Case study: central texture of Sanandaj)

نویسندگان [English]

  • katayoun behzadafshar 1
  • Mehdi Yosefvand 2
1 ....Assistant professor and faculty member of the Department of Physics,Yadegar-e-Imam Khomeini (RAH) Shahre Rey Branch, Islamic Azad University, Tehran,Iran
2 M.A.Urban Planning Urban Design, Qazvin Branch, Islamic Azad University, Qazvin, Iran
چکیده [English]

In order to decrease the vulnerability, urban planning is in need of recognizing the vulnerability of every physical elements of the city. In this case, evaluation and analysis of the transportation criterion in order to decrease the vulnerability of the communication network and especially city passages, as a physical element of the city, is highly important. This research, deals with the analysis of the transportation criteria by using analytical network process (ANP-SWOT) with the applied analytical method. The objective of this research is to analyze and evaluate the transportation elements in order to decrease the vulnerabilities arising from earthquake, and to recognize and separate the effective factors on vulnerability in the city passages network of Sanandaj. The transportation criteria that are used in this research are, city land use, materials and quality of buildings, the distance of the passages network from fault, passages hierarchy, optimizing the capacity of passages, remoteness and proximity of passages to the medical centers. The final results indicate that the ranked one criterion of the passages hierarchy has the most importance and the material and the quality of the buildings with the priority six has the least significance.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : decrease the vulnerability
  • Earthquake
  • Transportation
  • ANP-SOWT
  • Sanandaj
1-     امینی؛ الهام، فرح؛ حبیب، مجتهدزاده؛ غلام حسین. (1389). برنامه ریزی کاربری زمین و مدیریت بحران زمین لرزه. مجله علوم و تکنولوژی محیط  زیست، 3، 161-174.

2-     حمیدی؛ ملیحه (1371). ارزیابی الگوهای قطعه بندی اراضی و بافت شهری در آسیب پذیری مسکن از سوانح طبیعی، مجموعه مقالات سمینارهای توسعه مسکن در ایران، (210-224)،دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3-     دری؛ ﺑﻬـــﺮوز، ﺣﻤـــﺰه ای؛ اﺣﺴـــﺎن (1389  ). اﺳﺘﺮاﺗﮋی ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ رﻳﺴﻚ در ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ رﻳﺴـﻚ ﺑـﻪ وﺳــﻴﻠﻪ ﺗﻜﻨﻴــﻚ ANP (ﻣﻄﺎﻟﻌــﻪ ﻣــﻮردی: ﭘــﺮوژه ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻴﺪاﻧﻲ ﻧﻔﺘـﻲ آزادﮔـﺎن ﺷـﻤﺎﻟﻲ)، ﻣـﺪﻳﺮﻳﺖ ﺻﻨﻌﺘﻲ، 2(4)، 75-92.

4-     رضایی؛ محمد رضا، قائدرحمتی؛ صفر، حسینی؛ سید مصطفی. (1393). مکان‎یابی مراکز امدادرسانی در شهر یزد با استفاده از فرایند تحلیل شبکه‎ای و GIS FUZZY، پژوهش هایﺟﻐﺮاﻓﻴﺎی اﻧﺴﺎﻧﻲ، 46(1)، 85-101.

5-      زبردست؛ اسفندیار(1388). کاربرد فرآیند تحلیل شبکه ای(ANP) در برنامه ریزی شهری و منطقه ای، نشریه هنرهای زیبا،41،  90 - 65.

6-      -زﻧﮕﻲ آﺑﺎدی؛ ﻋﻠﻲ، ﻣﺤﻤﺪی؛ ﺟﻤﺎل، ﺻﻔﺎﻳﻲ؛ ﻫﻤﺎﻳﻮن، ﻗﺎﺋﺪ رﺣﻤﺘﻲ؛ ﺻﻔﺮ. (1387). ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺷـﺎﺧﺺ ﻫـﺎی آﺳـﻴﺐ ﭘـﺬﻳﺮی ﻣﺴـﺎﻛﻦﺷﻬﺮی در ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﻄﺮ زﻟﺰﻟﻪ (ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻣﻮردی: ﻣﺴﺎﻛﻦ ﺷﻬﺮ اﺻﻔﻬﺎن)، ﻓﺼﻠﻨﺎﻣﻪ ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎ و ﺗﻮﺳﻌﻪ، 12، 65.

7-     زنگی آبادی، تبریزی؛ علی و نازنین )1388 ،)زلزله تهران و ارزیابی فضایی آسیب پذیری مناطق شهری، پژوهش های جغرافیایی، شماره 55 ، صفحات 130.-115.

8-      سلطانی فرد؛ هادی، زنگانه؛ احمد، نوده؛ مرضیه، السادات حسینی؛ فرزانه.(1391). تحلیل فضایی اثرات شبکه معابر بر آسیب پذیری محلات شهری در برابر زلزله (مورد مطالعه: محله امیریه‌ شهر سبزوار). نشریه تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، 3(1)، 3-1.

9-      صمدزاده؛ فرهاد، زرین پنچه؛ نادر. (1386). ارزیابی تخریب زلزله شبکه جاده های شهری با استفاده از تصاویر ماهواره ای و سیستم های فازی، بایگانی های بین المللی فتوگرامتری، سنجش از دور و علوم اطلاعات فضایی. جلد 25 ( B8) ، 409-414.

10-  مهندسین مشاور تدبیر شهر. (1384). طرح جامع شهر سنندج. سنندج:سازمان مسکن و شهرسازی کردستان.

11- عابدینی؛ موسی (1385). پهنه بندی خطر زمین لغزشهای حوضه گیوی چای بر اساس روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP)،طرح پژوهشی گروه جغرافیای، دانشگاه محقق اردبیلی.

12- -عبدالهی؛ مجید(1380). مدیریت بحران در نواحی شهری(زلزله و سیل)، ، تهران؛ انتشارات سازمان شهرداری های کشور.

13- عزیزی؛ محمدمهدی، اکبری؛ علیرضا (1387). ملاحظات شهرسازی درسنجش آسیب پذیری شهرها از زلزله، مجله علمی پژوهشی هنرهای زیبا، 34، 25-36.

14-  فرجاد، ابوالفضل و دیگران(1391)، مرجع شهرسازی: مجموعه مباحث پرکاربرد در طرح های توسعه شهری و منطقه ای، تهران؛ انتشارات آذرخش.

15-  قنبری؛ ابوالفضل، علی سالکی؛ محمد،  قاسمی ؛معصومه.(1395). ارزیابی میزان آسیب‌پذیری شبکه معابر شهری در برابر زمین‌لرزه (نمونه موردی: شهرک باغمیشه تبریز)،جغرافیا ومخاطرات محیطی، 5(18)،1-15.

16-  همافر؛ میلاد، عزیزی؛ محمد مهدی.(1391). آسیب شناسی لرزهای معابر شهری (مطالعه موردی: محله کارمندان،کرج). نشریه علمی پژوهشی هنرهای زیبا، 17(3)، 15 - 5.

17- Behzad Afshar, K., Akbari, P. (2018). Evaluation of seismic vulnerability of urban sprawl physical variables using TOPSIS model (Case Study: Urban separate area Babariz Sanandaj). Journal of Studies of Human Settlements Planning, 12 (4), 857-873. http://jshsp.iaurasht.ac.ir/article_538280.html. (In Persian).

18- Chung, S.H., Lee, A.H.L., Pearn, W.L.( 2005) Analytic Network Process (ANP) Approach for ProductMix Planning in Semiconductor Fabricator, International .Journal of Production Economics 96, pp.15–36.

19-Ciriannia. F, Fontea. F, Leonardia. G, Scopellitia. F(2012),Analysis of Lifelines Transportation Vulnerability, SIIV- 5th International Congress-Sustainability of Road Infrastructures, Published by Elsevier Ltd, Procedia - Social and Behavioral Sciences 53 29 - 38.

20- Central u. s earthquake consortium (2000). Earthquake vulnerability of transportation system in the central united states compiled by the Central, U.S earthquake consortium.

21-Dalin, Q & Luping, Y (2012). Vulnerability Analysisof Road Networks, Journal of Transportation Systems Engineering and Information Technology. Volume 12, Issue 1, February.

22- Ertay, T., Ruan, D., Tuzkaya, U.R. (2006). Integrating Data Envelopment Analysis and Analytic Hierarchy, for the Facility Design in Manufacturing Systems Information Sciences 176, pp. 237–262.

23- Gencer, Cevriye, Didem, Gurpinar. (2006). Analyticnetwork process in supplier selection: A case study in, an electronic firm, Applied Mathematical Modeling.Vol.31:2475–2486.

24- Gregory, Derek et al (2009) The Dictionary of Human Geography; Chichester: Wiley Blackwell.

25- Huang, Zhengdong.(2003).Data Integration For Urban Transport Planning, International Institute for Geo -Information Science and Earth Observation (ITC), The Netherlands.p96.

26- Husdal, J. (2005) the vulnerability of road networks in a cost-benefit perspective. Proceedings of the transportation Research Board Annual Meeting (TRB 2005), Washington DC, USA, 9-13 January 2005. , pp. 28-3.

27- Husdal, J, (2006), Transport Network Vulnerability: Which Terminology and Metrics Should We Use? Paper presented at the NECTAR Cluster 1 Seminar, Norway: 1-9.

28- Lari A, Jahangiri K, Haji Nabi K, Hospital Safety Index analysis: a case study in Tehran. J relief and rescue 2013; 1-10 (Persian)

29- Liu, Bin et al. (2003). The Restoration Planning of Road Network in Earthquake Disasters, Proceedings of the Eastern Asia Society for Transportation Studies, Vol.4, October, page 526-539.

30- Miriam, Holly – Shulman, Lea. (2008). Estimating Evaluation Vulnerability Of Urban Transportation Systems Using GIS, A thesis submitted to the Department of Geography In conformity with the requirements for the degree of Master of Arts, Queen’s University Kingston, Ontario, Canada.

31- Minami, Masaaki et al. (2003). Street Network Planning For Disaster Prevention Against Street Blockade, Proceedings of the Eastern Asia Society for Transportation Studies, Vol.4, Page 1750-1756.

32- Mohammadi Ahmadiani, J., Sahraeian, Z., & Khosravi, F. (2002). The Role of Factors Influencing the Physical Vulnerability of Jahrom City against Earthquakes. Applied Geosciences Research, 10(11), 121-143. (In Persian)

33- Moehle. J, Barkley. C, Bonowitz. D, Karlinsky. S, Maffei. J, Poland. C‚ (2009)‚ the Resilient City – A Way of Thinking about Preparedness, Mitigation, and Rebuilding, Proceeding of the NZSEE conference ‚ Apr 3-5, Christchurch.

34- Miriam, Holly, Shulman, Lea .2008. Estimating Evaluation Vulnerability of Urban Transportation Systems Using GIS, A thesis submitted to the Department of Geography In conformity with the requirements for the degree of Master of Arts, Queen’s University Kingston, Ontario, Canada

35- Nagae, T. Fujihara, T. Asakura, Y (2012). Anti-seismicreinforcement strategy for an urban road network, Transportation Research Part A 46, 813-827

36- Nojima, N, Sugito, M. (2000). Simulation and Evaluation of Post-Earthquake Functional Performance of Transportation Network, 12 WCEE, 1927/7/A.

37- Pan American health organization World health organization. Hospital safety index. Regional consultation of SEAR member countries on hospital safe from disaster New Delhi, India 2008.

38-Saaty, T. L. (2004). Fundamentals of the analytic network process –Dependence and feedback in decision making with a single network, Journal of Systems Science and Systems Engineering: 1-35.

39- Saaty, T. L. (1996). Decision making with dependence and feedback: the analytical network process, RWS publications, Pittsburgh.

40- Saaty, T. L. (2004). Fundamentals of Theanalytic network process: multiplenetworks with benefits, costs, opportunities and risks. Journal of systems science and systems engineering, 13(3), 348-379.

41- Saaty, T. L. (1980). The Analytical Hierarchy Process, Mc-Graw Hill, New York, p: 58-7239.  

42-Cover, M.T. Joy, A.T. (1991): "Entropy, Relative Entropy and Mutual Information", Element Information Theory.

43- Shen E, et al. (2009) Identification and characterization of INMAP, a novel interphase nucleus and mitotic apparatus protein that is involved in spindle formation and cell cycle progression. Express Cell 315(7):1100-16.

44-Taylor, M & Este, G (2006). Transport NetworkVulnerability: a Method for Diagnosis of CriticalLocations in Transport Infrastructure Systems, Transport Systems Centre, University of South Australia, Australia.

45- Yung-Lung Lee, Ming-Chin Ho, Tsung-Cheng Huang, Cheng-An Tai.(2007).Urban Disaster Prevention Shelter Vulnerability Evaluation Considering Road Network Characteristics, 2nd International Conference on Urban Disaster Reduction November 27~29, 2007.


دوره 1، شماره 1
زمستان 1398
صفحه 28-48
  • تاریخ دریافت: 06 شهریور 1398
  • تاریخ بازنگری: 06 آبان 1398
  • تاریخ پذیرش: 28 آذر 1398